Initiatief

Initiatief   


Bij enkele groeperingen in Uden zijn er initiatieven geweest tot oprichting van een hoogstam-kersen-boomgaard.

'Stichting Udense Kersefeesten' en de 'Heemkundekring' was al langer de wens aanwezig om in Uden te komen tot de oprichting en in stand houden van een kersenboomgaard. In de jaren vóór 1993 zijn door het eerste Udens comité enkele pogingen in die richting ondernomen, doch op de een of andere manier bleef het bij het img 0705initiatief.

De werkgroep Vrijwillig Landschapsbeheer (een gezamenlijke werkgroep uit het IVN Uden en de Vogelwacht Uden e.o.), heeft in 1993 in de gemeente Uden een rapport "Landschapsvisie" opgesteld. Daarbij zijn alle landschappelijke elementen in de gemeente Uden geïnventariseerd en gewaardeerd. Als tussenresultaat van dit onderzoek en naar aanleiding van krantenberichten in de plaatselijke pers over de mogelijkheid om in Uden weer te komen tot een kersenboomgaard, is door deze werkgroep het onderzoeksrapport "UDEN, EEN KERSEDORP MET PIT" geschreven. Hierin wordt de mogelijke aanplant van een of meerdere kersenboomgaarden in Uden aangehaald.

Enkele gegevens uit dit rapport zijn:

vanaf 1850 wordt de fruitteelt een vast onderdeel van de gemengde zelfvoorzienende bedrijven op de (arme) Udense zandgronden; 
de kersenboomgaarden zijn streekeigen vanwege de cultuurhistorische en specifieke bodemkundige factoren (zand, zavel, leem, en aanwezigheid van de peelrandbreuken); 
tot 1960 kende Uden nog een honderdtal boomgaarden, veelal gelegen direct om en tegen de dorpskern; 
na 1960 worden de boomgaarden massaal gerooid; vanwege te grote arbeidsintensiteit van het plukken van de kersen en mede vanwege de rooipremie die in de zestiger jaren door de Europese Gemeenschap als subsidie werd verleend en stadsuitbreiding; 
in 1993 zijn er geen hoogstamboomgaarden van formaat meer in Uden 
de hoogstamkersenboomgaarden vertegenwoordigen een grote landschappelijke, natuurwetenschappelijke en cultuur historische waarde; 
het moet weer mogelijk zijn om in Uden een hoogstamkersen-boomgaard aan te planten en te beheren. 
Eind 1993 kwam het IVN per toeval een folder onder ogen van de leefbaarheidswedstrijd "KERN MET PIT" van de Koninklijke Nederlandsche Heidemaatschappij.

Het IVN trok de conclusie dat de naam KERN MET PIT voor de oprichting van een Udense kersenboomgaard letterlijk voor dit project, de realisering van een kersenboomgaard, bedacht had kunnen zijn. De genoemde spelregels pasten geheel binnen de oprichting van een kersenboomgaard zoals de werkgroep die in gedachte had. 
Door het IVN werd allereerst nagegaan welke acties er in het verleden ondernomen waren in verband met een mogelijke oprichting van een kersenboomgaard. Hiervoor werd begin januari 1994 een oriënterende vergadering belegd, waar naast 'het eerste Udens comité ter bevordering van de oprichting van een kerseboomgaard' ook de 'Stichting Udense Kersefeesten' en de 'Heemkundekring' werden uitgenodigd.

'Het eerste Udens comité van de oprichting van een kerseboomgaard' kortweg kerseboomgaardcomité, ziet de kersenboomgaard als een monument en deze hoort volgens zijn visie dus als zodanig thuis bij historische monumenten; medio tachtiger jaren heeft het comité getracht een kersenboomgaard op te richten in de directe nabijheid van het Birgittenessenklooster. Met de abdis is gesproken over het beschikbaar stellen van de grond voor dit doel, doch dit heeft niet geresulteerd in een boomgaard. 
De andere lokatie was rond de Udense markt ook hier kreeg het kerseboomgaardcomité geen steun van de gemeente. 
Er zijn nog andere lokaties bekeken doch deze voldeden geen van allen aan het hun uitgangspunt. Daarna zijn er door het comité geen activiteiten in die richting meer ondernomen.

De Stichting Udense Kersefeesten is opgericht beginjaren 90 en heeft o.a. ten doel om bekendheid te geven aan en het stimuleren van de kersenteelt in Uden en omgeving en het bevorderen van de consumptie van de Udense kers en voorts al hetgeen met een en ander rechtstreeks bevorderlijk kan zijn.
Deze stichting wilde haar doel verwezenlijken door jaarlijks bij gelegenheid van de kersenpluk, in Uden een oogstfeest te organiseren en dat daarbij de tradities op dit gebied worden behouden of worden hersteld. Voorts heeft de stichting de mogelijkheid bekeken om te komen tot een kersenboomgaard echter tot eind '93 zonder resultaat.

Vanuit de historische betrokkenheid van de Heemkundekring met Uden en gezien de grote cultuurhistorische waarde die de kersen in Uden gehad hebben, leefde bij de Heemkundekring de wens om in Uden een hoogstamkersenboomgaard terug te brengen. De Heemkundekring heeft zelf echter nooit het initiatief genomen om deze gerealiseerd te krijgen.

Uit deze besprekingen met de groeperingen bleek al snel dat men de oprichting van een kersenboomgaard duidelijk zag zitten, echter de ideeën over daadwerkelijke realisering liepen uiteen. Het eerste Udens comité ter bevordering van de oprichting van een kerseboomgaard wilde alleen zijn medewerking verlenen als de boomgaard opgericht zou worden; of direct tegen het klooster van de Birgittenessen of rond het marktplein. Al snel bleek dat deze opties toen en nu niet gehaald kunnen worden. Het kerseboomgaardcomité besloot na de tweede overlegronde niet meer deel te nemen aan de vervolgbesprekingen en haakte vervolgens af.

Met de overige groeperingen (Heemkundekring, Stichting Udense Kersefeesten en het IVN) werd afgesproken om het idee met de gemeente Uden te bespreken. De gemeente werd gevraagd om een geschikt perceel voor de oprichting van een hoogstamkersenboomgaard beschikbaar te stellen. De gemeente reageerde begin mei 1994 positief en stelde voor ca 1,20 ha grond westelijk van de Burenstraat op de open ruimte tussen Wilhelminastraat en Veghelse Dijk voor dit doel ter beschikking te zullen stellen. De werkgroep was enthousiast, omdat dit juist de lokatie was waar op de achtergrond het historische klooster voor een extra accentuering zou kunnen zorgen.

Medio 1994 berichtte de gemeente ons echter dat zij het bewuste perceel niet kon verwerven ook niet door eventuele ruiling.

De initiatiefnemers waren teleurgesteld en zagen hun plannen in rook opgaan. Op 6 oktober 1994 liet de gemeente Uden ons weten een alternatief perceel te hebben. Dit perceel is gelegen aan de Patrijsweg tegen de rondweg zuid (nu Lippstadtsingel geheten) rondom een bestaande boerderij. Bodemkundig gezien was deze locatie minder geschikt. De werkgroep schakelde daarop deskundigen in om te beoordelen of kersenteelt op deze locatie mogelijk was.

Conclusie was dat het door goede ontwatering en bemesting mogelijk moet zijn om het perceel voor een kersenboomgaard geschikt te maken. Als voordeel van deze locatie werd de nabijheid van de boerderij gezien. De bewoner (een rustende boer) is benaderd met de vraag of hij bij realisatie bereid zou zijn om schapen of jongvee in te scharen en daardoor het beheer op zich te nemen en zo was ook de controle min of meer verzekerd. Deze bewoner stemde volmondig toe, nadat enige aarzeling was overwonnen om te wennen aan het idee dat juist bij hem een boomgaard opgericht zou worden.